على اكبر دهخدا

1572

امثال و حكم ( فارسى )

فوق‌العاده دقيق و سخت‌گيرند . قوانين و نظامات ايشان بقدرى سخت و مشكل است كه از قوهء تحمل ديگران خارج مىباشد و هيچكس نميتواند كاملا برطبق آئين و رسوم ايشان رفتار كند . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . وقتى « ايزدى گوسناس » بحضور امپراطور رسيد هيچ مطلب مهمى نداشت كه با او در ميان نهد فقط هدايا و تحف خسرو را با مكتوب دوستانه‌اى كه شاهنشاه بامپراطور نوشته و از احوال او پرسيده بود تقديم داشت و مدت ده ماه بيهوده در خاك روم ماند . با اينهمه ژوستينين او را از هر سفير ديگرى كه تا آنوقت بدربار روم رفته بود گرامىتر داشت و بقدرى در تكريم و احترام وى مبالغه كرد كه بمترجم او . . . اجازه داد در مجالس و ضيافتهاى رسمى پهلوى سفير بنشيند و اين امرى بود كه هرگز تا آنزمان نظير و سابقه نداشت زيرا كسى به ياد نميآورد كه مترجمى حتى در حضور صاحبمنصبان زيردست نشسته و با ايشان همسفره شده باشد تا چه رسد در حضور خود امپراطور . . . احترام و تكريمى كه ژوستينين در موقع ورود و عزيمت او بجا آورد از حد يك سفير بمراتب بالاتر و بپذيرائى و اكرام سلاطين شباهت داشت . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . مرمروز [ سردار ايرانى ] بر سبيل تمسخر ميگفت به حال دولت روم زار بايد گريست چه با تمام لشگر خود نتوانست يكصد و پنجاه نفر ايرانى را بدون داشتن حصار و باروى محكم مغلوب سازد . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . امر [ اردشير ] به تحصيل نسخ الكتب الدينية و الطبية و النجومية التى كان الاسكندر احرق بعضها و حمل الى الروم معظمها و رسم بتجديدها و تقييدها و صرف العنايات اليها و انفق الاموال الكثيرة عليها . غرر اخبار ملوك الفرس . و كانت العرب تقول له [ لسابور بن اردشير ] سابور الجنود لكثرة جيوشه و شدة شوكته غرر اخبار ملوك الفرس . لما احس سابور من قسطنطين ملك الروم تمردا عليه و امتناعا من التزام الضريبة له احب ان يعرك اديمه و يخوف الملوك بانتقامه منه فنهض فى جيوشه حتى اناخ على نصيبين و هى يومئذ من دون ملك الروم فحاصر اهلها و نصب المنجنيقات و العرادات على سورها و ابراجها و امر بأن تجلب العقارب « 1 » من شهر زور فى القوارير و يرمى بها فسآءت آثارها عليهم و ضاقت بهم المعايش حتى فتحها و دخلها عنوة و ولاها بعض مرازبته ثم سار حتى فتح طرسوس و توجه نحو القسطنطنية فراسله الملك قسطنطين و لاطفه و اهدى اليه هدايا كثيرة و ضمن له

--> ( 1 ) - گمان ميكنم منشاء اين افسانه كلمهء كژدم يا مرادفى از آن است كه روميان نيز بدان scorpionis ميگفتند و قسمى منجنيق باره‌كوب بوده است . رجوع به : تاريخ آمين مارسلن كتاب 23 فصل 3 شود .